حركت سبب شد تا امام تصميم به مقابله با آنها بگيرد . « 1 » دليل اين امر آن بود كه امام نمىتوانست كوفه را در حالى كه تنها زنان و كودكان در آن هستند با چنين جنايتكارانى تنها بگذارد . امام تا مدائن رفته و از آنجا عازم نهروان شد . آن حضرت ضمن نامه‌اى به خوارج آنها را دعوت به بازگشت به جماعت كرد . عبد الله بن وهب ، در پاسخ امام ، ضمن اشاره به آنچه تا آن زمان رخ داده بود ، همان سخن پيش را دربارهء شك امام در دين و لزوم توبهء آن حضرت يادآور شد . قيس بن سعد و ابو ايوب انصارى در برابر آنها قرار گرفته و از آنان خواستند تا براى جنگ با معاويه به آنان بپيوندند . خوارج گفتند كه امامت امام على عليه السّلام را نمىپذيرند . تنها وقتى حاضر به همراهى هستند كه كسى چونان عمر رهبرى آنها را در دست داشته باشد . « 2 » زمانى كه امام دريافت كه اينان تسليم تسليم‌پذير نيستند ، سپاه خويش را كه شامل چهارده هزار نفر بود ، در برابر خوارج آراست . در اين لحظه ، فروة بن نوفل با پانصد نفر از خوارج جدا شد و در بندنيجين و دسكره اقامت گزيد . « 3 » شمار ديگرى از آنها به تدريج جدا شدند تا آن كه تنها هزار و هشتصد سواره و هزار و پانصد پياده در كنار عبد الله بن وهب باقى ماند . « 4 » اين بار نيز امام از اصحاب خود خواست تا آغازگر جنگ نباشند . « 5 » خوارج جنگ را آغاز كردند . آنها با سرعت بسيار زيادى مضمحل شده و رهبرانشان كشته شدند . از سپاه امام ، كمتر از ده نفر كشته شدند . « 6 » چهار صد نفر از كسانى كه جز فراريان در ميدان افتاده بودند به خانواده‌هايشان تحويل داده شدند . اين درگيرى در نهم صفر سال 38 رخ داد . « 7 »

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 362 ، 368 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، صص 370 - 370 ؛ اخبار الطوال ، ص 207 ( 3 ) . اخبار الطوال ، ص 210 ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 371 ( 5 ) . اخبار الطوال ، ص 210 ( 6 ) . يكى از آنها ، يزيد بن نويره انصارى بود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دو بار شهادت به بهشتى بودن او داده بود . ( الاصابه ، ج 6 ، ص 348 ) . فهرست اسامى شهداى اين جنگ را ابن اعثم ( ج 4 ، ص 127 ) و ابن ابى الحديد ( ج 2 ، ص 29 ) آورده‌اند . نقلهاى آنها را با اسامى شهدا بنگريد در : انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 374 ، ( پاورقى ) . ( 7 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، صص 375 - 374 . در فتوح ( ج 3 ، ص 277 ) آمده است كه ، زمانى كه امام از جنگ با خوارج فارغ شده به كوفه در آمد ، هفده روز از ماه رمضان مانده بود .